Historia i Współczesność

Jak nasza przeszłość wpływa na naszą terażniejszość

           

Zbrodnie komunistyczne PRL. Księża

     
       

          Opublikowano: 27.01.2026       

             
           
        Zbrodnie komunistyczne PRL.    Księża     
     
       

Zbrodnie komunistyczne PRL-u
Proces Księży Kurii Krakowskiej

PROCES KSIĘŻY KURII KRAKOWSKIEJ 21 STYCZNIA 1953 r. Było to najbardziej brutalne uderzenie w Kościół katolicki w czasach PRL. Proces trwał do 26 stycznia 1953 r. Oskarżono 7 osób: w tym 4 księży o szpiegostwo i współpracę ze Stanami Zjednoczonymi. 3 osoby skazano na karę śmierci.
 Proces księży kurii krakowskiej był początkiem brutalnej walki z Kościołem Katolickim w Polsce. Hierarchowie kościelni, księża byli przedstawiani jako agentura Watykanu oraz szpiedzy państw imperialistycznych.
 Komuniści chcieli zastraszyć wszystkich duchownych i osoby świeckie związane z kościołem. A wiecie, że Wisława Szymborska bardzo się starała, żeby doszło do tego procesu i domagała się wyroków śmierci dla księży?
 Rozprawa toczyła się przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie, przewodniczył jej Mieczysław Widaj. Prokurator Stanisław Zarakowski określał oskarżonych jako „bandę zdrajców, szpiegów i wyrzutków”.
 Kuria Krakowska była zaś jego zdaniem, „siedliskiem reakcji powiązanej z ośrodkami szpiegostwa i dywersji”. W taki sam sposób całą sprawę prezentowano w prasie. Mówiono o zatrzymaniu każdego, kto reprezentuje „wrogie poglądy”, co oznaczało nic innego, jak możliwość aresztowania pod dowolnym powodem. Dowody winy można było później sfabrykować, tak jak miało to miejsce w przypadku księży kurii krakowskiej.
 Kiedy komuniści wpadli na trop księdza Lelito, został on aresztowany w 1952 r. W czasie brutalnego śledztwa torturowany ksiądz wyznał, że współpracowali z nim dwaj inni księża z kurii krakowskiej Wit Brzycki i Jan Pochopień, co jednak nie było prawdą.
 Bezpieka przeprowadziła kolejne aresztowania. Wszystkich w czasie przesłuchań torturowano wymuszając zeznania zgodnie z założoną tezą. Ostatecznie pod wpływem śledztwa przesłuchiwani wyznawali, że prowadzili „antypolską” politykę i dążyli do obalenia ustroju komunistycznego w Polsce. Te wymuszone biciem i znęcaniem się zeznania stały się dogodnym pretekstem do zlecenia rewizji w kurii krakowskiej. Służby odnalazły tam cenne działa sztuki, 30 tysięcy dolarów oraz przedmioty i dokumenty, które wydobyto podczas ekshumacji w Katyniu w 1943 roku. Zabytki, według ówczesnych przepisów, musiały znajdować się w muzeach. Nie wolno było też posiadać obcej waluty.
 W grudniu 1952 roku też arcybiskup administrator kurii krakowskiej Eugeniusz Baziak został aresztowany i choć w krótce go wypuszczono, musiał wyjechać z Krakowa. Księża z Krakowa byli określani jako amerykańscy agenci lub członkowie siatki szpiegowskiej. 3 osoby z 7 zostały skazane na karę śmierci. Byli to Józef Lelito, Edward Chachlica, i Michał Kowalik.
 Z procesu wyłączono sprawę ks. Józefa Fudalego, który w wyniku tortur był tak zmaltretowany, że nie nadawał się do procesu pokazowego. W osobnym procesie skazano go na 13 lat więzienia. Zmarł w 1955 r po operacji w więziennym szpitalu.
 Ks Franciszek Szymonek został skazany na dożywocie, a księża Wit Brzycki i Jan Pochopień na 15 i 18 lat więzienia. Siódmą osobę, Stefanię Rospond z Kongregacji Żywego Różańca Dziewcząt skazano na 6 lat więzienia. Kary śmierci na szczęście nie zostały wykonane. W sierpniu 1953 r Rada Państwa zmieniła wyroki na karę dożywotniego pozbawienia wolności.
 Wyroki wydane 27 stycznia 1953 r rozpoczął ciąg wydarzeń godzących w Kościół Katolicki. 30 stycznia tak zwani „księża patrioci” ulegali komunistycznym władzom , potępili „zbrodniczą działalność szpiegów”.

REZOLUCJA
 8 lutego członkowie krakowskiego oddziału Związku Literatów Polskich wśród nich m. in. Jan Błoński, Sławomir Mrożek, Wislawa Szymborska potępili skazanych w styczniowym procesie.
 W lutym 1953 r gdy księża oczekiwali w celach śmierci na wykonanie wyroku grupa literatów krakowskich, wśród których była Szymborska, podpisała i przekazała władzom oraz ogłosiła „Rezolucję Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego”
 Rezolucja zawierała m. in. słowa: „wyrażamy bezwzględne potępienie dla zdrajców Ojczyzny, którzy wykorzystując swe duchowe stanowiska i wpływ na cześć młodzieży skupionej w KSM działali wrogo wobec narodu i państwa ludowego, uprawiali za amerykańskie pieniądze szpiegostwo i dywersję”.
 Rezolucja ta była haniebna. Ci którzy ją podpisali , podpisali się nie tylko pod wyrokami 3 księży i pod wyrokami wieloletniego więzienia dla pozostałych kapłanów, ale podpisali się również w ten sposób pod pozostałymi zbrodniami stalinizmu.
 22 września skazano na 12 lat więzienia biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka a 25 września 1953 r uwięziony był prymas Polski Wyszyński.